Uzmanlar, boy kısalığı ve büyüme geriliği ya da yetersizliğinin ilişkili olsa da tıbbi olarak ayrı kavramlar olduğunu vurguluyor. Boy kısalığı, çocuğun o anki boyunu ifade ederken, büyüme geriliği, çocuğun zaman içindeki boyunun uzama hızının yetersiz olması olarak tanımlanıyor.
Bir çocuğun boyu, yaşına ve cinsiyetine göre normal büyüme eğrilerinin alt sınırında kalıyorsa bu durum boy kısalığı olarak adlandırılıyor. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Bilim Dalı’ndan bir uzman, yıllık büyüme hızının büyümenin en önemli göstergesi olduğunu belirtiyor.
Büyüme geriliği, çocuğun boyunun yaşına göre beklenen yıllık uzama hızından daha yavaş olması şeklinde tanımlanıyor. Bir çocuk, kısa olmayabilir ancak büyüme hızı yavaşsa, büyüme yetersizliği yaşıyor olabilir. Aksine, boyu kısa olan bir çocuk normal hızda büyüyebilir. Bu nedenle, çocuğun büyüme hızını takip etmek, sadece boyunu bilmekten daha önemlidir.
Büyüme hızı, genel sağlık durumunun en hassas göstergesi olarak kabul ediliyor. Hafif boy kısalığı olan çocukların yüzde 80’inin sağlıklı olduğu ifade ediliyor. Ancak büyüme hızı düşükse veya başka klinik belirtiler varsa, bu bir hastalık belirtisi olabilir.
Çocukların büyüme hızının düzenli takibi oldukça önemlidir. Büyüme hızı değerlendirilirken, çocuğun bir yıl içinde kaç santimetre uzadığına bakılır. Muayenelerde elde edilen boy ve ağırlık ölçümleri, çocuğun yaşına ve cinsiyetine uygun büyüme eğrilerini gösterir. Eğer çocuk, bulunduğu eğrinin altına düşmeye başlarsa, bu durum bir büyüme duraklaması ya da yetersizliği olarak değerlendirilmelidir.
Yaşlara göre beklenen normal yıllık büyüme hızları şunlardır: 0-1 yaşta yaklaşık 25 cm, 1-2 yaşta 10-12 cm, 2-4 yaşta 6-8 cm, 4 yaşından ergenliğe kadar ortalama 5-6 cm. Eğer çocukta boy kısalığı ve yaşına uygun büyüme hızında bir düşüş gözlemlenirse, bir doktora başvurulması gereklidir. 4 yaş altındaki çocuklarda yılda 7 cm’den, 4-6 yaş arasında yılda 6 cm’den ve 6 yaşından ergenliğe kadar yılda 4.5 cm’den az uzama, büyüme hızının patolojik olarak kabul edilmesine yol açabilir.
