McMaster Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, yaygın viral enfeksiyonların, amyotrofik lateral skleroz (ALS) hastalığının başlangıcını ve ilerlemesini hızlandırabileceğini göstermektedir.
Viral Enfeksiyonların Etkisi
Yıllardır viral enfeksiyonların nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olduğu bilinse de, farklı virüslerin neden olduğu enfeksiyonların risk artırıcı etkisi tam olarak anlaşılamıyordu. Bugün Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bulgular, bu enfeksiyonların tetiklediği bağışıklık yanıtının ALS’nin başlangıcını ve ilerlemesini hızlandırabileceğini öne sürüyor.
ALS Hakkında Genel Bilgi
ALS, Lou Gehrig hastalığı olarak da bilinir ve motor nöron hastalıkları arasında en yaygın olanıdır. Kanada’da her 300 kişiden biri bu hastalıktan etkilenmektedir. ALS, hareket kabiliyetini sağlayan sinir hücrelerini yavaş yavaş hasarlandırarak, ciddi zayıflık, felç ve ölüme yol açar. Bilinen bir tedavisi bulunmamakta ve araştırmacılar hastalığa katkıda bulunan ana faktörleri anlamaya çalışmaktadır.
Deneysel Çalışmalar
Miller’ın laboratuvarındaki araştırmacılar, hem grip virüsü hem de COVID-19’a neden olan SARS-CoV-2 ile enfekte hayvan modellerini izledi. Enfekte olmayan hayvanlarla karşılaştırıldığında, enfekte olan hayvanların motor fonksiyonlarında daha hızlı bir düşüş gözlemlendi.
Yeni Yaklaşımlar ve Bulgular
Yüksek lisans öğrencisi Imran Ahmed, araştırma ekibinin, enfeksiyonlar ile ALS arasındaki olası bağlantılara odaklanmanın yanı sıra bu enfeksiyonların hastalık ilerleyişini neden etkileyebileceğini de incelediğini belirtti. Önceki çalışmalar genellikle epidemiyolojik nitelikteyken, bu çalışmada mekanik bir yaklaşım benimsendi.
İnflamasyonun Rolü
Hayvan modellerinde COVID-19 ve grip enfeksiyonlarının, sinir sistemindeki bağışıklık hücrelerinden kaynaklanan iltihabi bir yanıtı tetiklediği görüldü. Bu süreç, virüs vücuttan temizlendikten sonra bile omurilikte yüksek seviyelerde kalmaya devam etti. Gliosis olarak bilinen bu süreç, ALS’de önemli bir rol oynamaktadır ve enfeksiyonların bu süreci artırabileceği düşünülmektedir.
Tek Enfeksiyonun Etkisi
Marzok, tek bir viral enfeksiyonun, omurilikte gliosis veya skar dokusu oluşumunu artırabileceğini belirtti. Pre-klinik modellerde, sadece bir viral enfeksiyonun, enfeksiyon sonlandığında bile ALS’nin ilerlemesini önemli ölçüde hızlandırdığı görüldü.
Gelecek Perspektifleri
Miller, bulguların ALS’nin başlangıcını geciktirmek ve ilerlemesini yavaşlatmak için potansiyel tedavi müdahalelerine işaret ettiğini söyledi. Ekip, enfeksiyonları antiviral ilaçlarla tedavi ederek ve gliosisi anti-inflamatuar ilaçlarla baskılayarak, ALS’nin ilerleme hızında önemli bir azalma gözlemledi.
Miller, daha iyi aşılar ve antiviral tedavilerin geliştirilmesinin, halk sağlığı açısından beklenmeyen faydalar sağlayabileceğini ifade etti. Bu çalışma, yaygın enfeksiyonları önlemenin veya sınırlamanın, aynı zamanda sinir sistemini ALS’yi hızlandıran zararlardan koruyabileceğini öne sürmektedir.
