İsrail ve ABD’nin geçtiğimiz cumartesi İran’a yönelik başlattığı saldırılar, Orta Doğu’da gerginliği hızla tırmandırdı. İran, İsrail ve Körfez ülkelerine füze saldırıları düzenleyerek karşılık verirken, Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişlerine kapatılması, küresel enerji piyasalarında ciddi bir kriz olasılığını gündeme getirdi. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) analizine göre, enerji fiyatlarında bir yıl boyunca yüzde 10’luk bir artış, küresel enflasyonu 40 baz puan artırabilir. Aynı zamanda, bu durum küresel büyümeyi de yüzde 0,2 oranında yavaşlatabilir.
Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyatın durması, dünya genelinde sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) arzında daralmaya yol açtı. Katar’daki üretim tesislerine yönelik saldırılar da enerji piyasalarındaki riskleri artırdı. Hollanda merkezli TTF’de doğalgaz fiyatları son günlerde hızlı bir yükseliş gösterdi. 27 Şubat’ta megavatsaat başına yaklaşık 32 avro olan doğalgaz fiyatı, 3 Mart’ta yüzde 68 artarak 52 avronun üzerine çıktı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya piyasasında yaklaşık 110 milyar metreküplük gaz arzının kaybı anlamına geliyor.
Boğaz üzerinden, küresel petrol tüketiminin ve LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı belirtiliyor. Boğazın kapanması, piyasadan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol çekilmesine neden olurken, alternatif rotalarla yalnızca 5 milyon varillik sevkiyat telafi edilebiliyor. Savaşın başlamasından bu yana brent petrol fiyatı yüzde 13’ten fazla artarak 85 doları geçti. Bazı ülkelerin üretimi azaltma kararları da fiyatları yukarı çekti. Irak’ın petrol üretimini durdurma kararı aldığı bildirildi.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 100 ila 150 dolara çıkabileceğini öngörüyor. Boğazdaki gemi hareketliliği de önemli ölçüde azaldı; geçişlerin askıya alınmasıyla trafik yüzde 90 oranında düştü. 150’den fazla petrol tankeri Basra Körfezi’nde demirledi, çatışmalarda en az beş tanker hasar gördü ve iki denizci yaşamını yitirdi. Bölgede yaklaşık 20 bin denizci ve 15 bin yolcu mahsur kaldı.
Avrupa’da doğalgaz depolama tesislerinin doluluk oranı yüzde 30’un altına düştü. Hollanda, İsveç, Hırvatistan ve Letonya’da rezervler kritik seviyelerin altına indi. Almanya’da da enerji fiyatları hızla yükseliyor; Super E10 benzinin litre fiyatı 2 avronun üzerine çıkmış durumda. Alman Ekonomi Enstitüsü, petrol fiyatlarının 150 dolara ulaşması halinde ülke ekonomisinin ciddi büyüme kaybı yaşayabileceğini öngörüyor.
Savaşın etkileri, Türkiye dahil birçok ülkede ekonomik sonuçlar doğurabilir. Türkiye’de enerji bağımlılığı nedeniyle cari açığın yüzde 7 ila 18 arasında artabileceği, enflasyonun 5 ila 10 puan yükselebileceği tahmin ediliyor. ABD’de enflasyonun yüzde 0,8 artabileceği, borsa değerlerinin de yüzde 10 ila 15 arasında düşüş göstermesi bekleniyor. Uzmanlar, kısa vadede savunma sanayi dışında kazanç sağlayabilecek bir sektör olmadığını belirtiyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, savaşın başlangıcında yaptığı açıklamada, çatışmaların büyümesinin küresel güvenlik açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini vurgulamıştı. Erdoğan, “Gerekli müdahalede bulunulmazsa çatışma sürecinin bölgesel ve küresel güvenlik açısından çok ciddi neticeleri olacaktır. Bu nedenle yangının daha fazla büyümeden söndürülmesi şarttır,” ifadelerini kullanmıştı.
